افتادگی رحم چیست؟

افتادگی رحم چیست؟

افتادگی رحم (Prolapsed Uterus) که در اصطلاح پزشکی به آن پرولاپس رحم نیز گفته می‌شود، وضعیتی است که در آن رحم از جایگاه طبیعی خود در لگن به سمت پایین حرکت کرده و حتی ممکن است از دهانه واژن بیرون بزند. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که عضلات و رباط‌هایی که رحم را در جای خود نگه می‌دارند، ضعیف یا کشیده شوند.

علل افتادگی رحم

ضعف عضلات کف لگن و بافت‌های حمایتی رحم معمولاً به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد. شایع‌ترین علل عبارتند از:

• زایمان طبیعی: به ویژه زایمان‌های متعدد، زایمان نوزادان با وزن بالا، و زایمان‌های طولانی و دشوار می‌توانند فشار زیادی به عضلات کف لگن وارد کرده و آن‌ها را ضعیف کنند.
• افزایش سن و یائسگی: با افزایش سن، به خصوص پس از یائسگی، سطح استروژن کاهش می‌یابد. استروژن نقش مهمی در حفظ قدرت و انعطاف‌پذیری بافت‌های همبند دارد، بنابراین کاهش آن می‌تواند منجر به ضعف این بافت‌ها شود.
• چاقی: وزن اضافی بدن، فشار مزمنی را بر عضلات کف لگن وارد می‌کند.
• فشار مزمن به شکم: عواملی مانند سرفه مزمن (ناشی از آسم، برونشیت، یا سیگار کشیدن)، یبوست مزمن و زور زدن هنگام دفع مدفوع، و بلند کردن اجسام سنگین می‌توانند به مرور زمان باعث ضعف عضلات لگن شوند.
• جراحی‌های لگنی قبلی: برخی از جراحی‌های لگنی ممکن است به طور غیرمستقیم به بافت‌های حمایتی آسیب برسانند.
• ژنتیک: در برخی افراد، استعداد ژنتیکی برای ضعف بافت‌های همبند وجود دارد.

علائم افتادگی رحم

علائم افتادگی رحم می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و همیشه بلافاصله پس از شروع افتادگی ظاهر نمی‌شوند. برخی از رایج‌ترین علائم عبارتند از:

• احساس سنگینی یا فشار در لگن: بسیاری از زنان این حس را به “احساس افتادن چیزی” یا “نشستن روی یک توپ کوچک” توصیف می‌کنند.
• احساس بیرون‌زدگی از واژن: در موارد شدیدتر، ممکن است بافت‌های رحم از دهانه واژن قابل مشاهده یا لمس باشند.
• درد یا ناراحتی در لگن، کمر یا شکم: این درد ممکن است با ایستادن طولانی‌مدت یا فعالیت فیزیکی تشدید شود.
• مشکلات ادراری: شامل بی‌اختیاری ادرار (به خصوص هنگام سرفه، عطسه یا خنده)، تکرر ادرار، یا مشکل در تخلیه کامل مثانه.
• مشکلات روده: مانند یبوست یا مشکل در دفع مدفوع.
• مشکلات جنسی: درد هنگام رابطه جنسی یا کاهش لذت جنسی.
• خونریزی یا ترشحات غیرمعمول واژینال: در مواردی که بافت‌های بیرون زده دچار زخم یا عفونت شوند.

تشخیص و درمان

تشخیص افتادگی رحم معمولاً با معاینه لگنی توسط پزشک انجام می‌شود. پزشک ممکن است از بیمار بخواهد سرفه کند یا زور بزند تا میزان افتادگی را ارزیابی کند. در برخی موارد، آزمایش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا MRI نیز ممکن است تجویز شود.

درمان افتادگی رحم به شدت علائم، سن بیمار، وضعیت سلامتی عمومی و تمایل او به داشتن فرزند در آینده بستگی دارد. گزینه‌های درمانی شامل:

• تغییرات سبک زندگی و درمان‌های حمایتی:
  • تمرینات کگل (Kegel exercises): این تمرینات به تقویت عضلات کف لگن کمک می‌کنند و در موارد خفیف بسیار موثر هستند.
  • کاهش وزن: برای زنان دارای اضافه وزن، کاهش وزن می‌تواند به کاهش فشار بر لگن کمک کند.
  • درمان یبوست مزمن: با تغییر رژیم غذایی و مصرف ملین‌ها.
  • کنترل سرفه مزمن: درمان بیماری‌های زمینه‌ای تنفسی.
• پساری (Pessary): یک وسیله سیلیکونی قابل برداشت است که در واژن قرار می‌گیرد و به حمایت از رحم کمک می‌کند.
• هورمون‌درمانی با استروژن: به خصوص برای زنان یائسه، می‌تواند به بهبود کیفیت بافت‌های واژن و لگن کمک کند.
• جراحی: در موارد شدیدتر که علائم زندگی روزمره بیمار را تحت تأثیر قرار می‌دهند، جراحی ممکن است بهترین گزینه باشد. انواع مختلفی از جراحی برای بالا کشیدن رحم یا در برخی موارد برداشتن آن (هیسترکتومی) وجود دارد.

افتادگی رحم یک وضعیت قابل درمان است و بسیاری از زنان می‌توانند با تشخیص و درمان مناسب، کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند. اگر هر یک از علائم فوق را تجربه می‌کنید، مشاوره با پزشک متخصص زنان برای تشخیص دقیق و برنامه‌ریزی درمانی مناسب اهمیت دارد.